{"headword": "kishi", "key": "kishi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Fikrlash, soʻzlash hamda ijtimoiy mehnat jarayonida qurol yasash va undan foydalanish qobiliyatiga ega boʻlgan jonli mavjudot, zot; odam, inson.", "examples": [{"text": "Til kishilarning oʻzaro aloqa qurolidir.", "source": ""}, {"text": "Kishining ruhiy holati va ish qobiliyati muayyan ritmga boʻysunishini odamlar allaqachon payqashgan.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Uning yuqori qismidagi tugmachani bossangiz, teshikdan maxsus uzunlikdagi elektromagnit toʻlqinlar chiqib, kishi miyasining uxlatuvchi markaziga taʼsir koʻrsatadi.", "source": "O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv"}, {"text": "Zaytun daraxtining turgan-bitgani kishi organizmi uchun foydali.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 2, "text": "Insoniyatga mansub zot, shaxs, odam.", "examples": [{"text": "Obroʻli kishi. Xushomadgoʻy kishi. Oilamizda toʻrt kishi bor. Har qanday kishi. Olijanob kishi. Kishilar toʻdasi. Besh kishidan iborat komissiya,", "source": ""}, {"text": "Novcha kishi shofyor uzatgan papkani qoʻltigʻiga qistirdi-yu, katta-katta odim tashlab, tezda sheriklariga yetib oldi.", "source": "A. Obidjon, Akant qaragʻay Gulmat"}, {"text": "Ey, bu ota Sharif tarroning janozasida Otamurod qorining yonida qurʼonni sharillatib oʻqib oʻtirgan kishi-ku!", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Kishi yaxshi koʻrgan odamini, ming oʻrab tashlanmasin, bitta qiligʻidan biladi.", "source": "Mirmuhsin, Meʼmor"}]}, {"order": 3, "text": "Umuman, balogʻat yoshidan oʻtgan shaxs; katta yoshli odam.", "examples": [{"text": "Ayol kishi. Erkak kishi,", "source": ""}, {"text": "— Yoshing yigirma beshga qarab boryapti, — dedi onasi hamon oʻsha titragan tovushda, —", "source": ""}, {"text": "xotin kishi oʻttizga kirsa oʻtin boʻladi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "U kamgap, birovga aralashmaydigan kishi edi.", "source": "S. Ahmad, Yulduz"}, {"text": "Kabinetdan grajdancha kiyimdagi novcha kishi, orqa eshikdan esa uchta militsioner tushib keldi.", "source": "A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat"}]}, {"order": 4, "text": "Oʻzga,- begona shaxs, birov.", "examples": [{"text": "Kishi yurtida xon boʻlguncha, oʻz yurtingda gado boʻl.", "source": ""}, {"text": "Jiyan, aqling boʻlsa, kishining bir tiyiniga xiyonat qilma.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 5, "text": "Shariatga binoan, balogʻatga yetgan xotin-qizlar yuzini, oʻzini koʻrsatmasligi kerak boʻlgan begona erkak.", "examples": [{"text": "Qoʻrgʻon eshigidan ayol ovozi eshitildi: — Nima kerak? — Munda kel! — chol qoʻli bilan imladi. — Kishi bor-ku — Qarindosh, Xushroʻyning oʻgʻli, — deb tushuntirdi chol.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 6, "text": "Taʼkid ifodalaydi.", "examples": [{"text": "Afsuski, kundalik turmushimizda baʼzan buning aksini koʻrib, oʻksinasan kishi.", "source": "Mushtum"}, {"text": "Yomgʻirda yuvilgan trotuarlarda yursang, shunchalik yengil tortasanki, imtihonlarni ham stipendiya tashvishini ham unutib yuborasan kishi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/kishi"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "476"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kishi", "raw_meaning": "человек; erkak ~ мужчина; xotin ~ женщина; ~ (odam) boshi — soy toshi посл. голова человека — камень (валун) в горной реке (т.е. человек всё перенесёт и всё вытерпит); соотв. жизнь — тонкий волосок, но крепче каната; укрепится человек — крепче камня, а ослабнет — слабее воды; ~ baloga qolurmi o‘z ixtiyori bilan погов. сам виноват; иногда человек сам лезет в петлю; соотв. не рок головы ищет, сама голова на рок идёт; ◊ ~ (или jon) boshiga на одного, на каждого, с каждого; на брата; на душу населения; ~dan qochmoq этн. ист. ходить в парандже; прятать лицо от мужчины."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "522"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "man", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kishi", "raw_meaning": "n man; person; erkak ~ man, male; xotin ~ woman"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "66"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "kisi", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KISHI", "raw_meaning": "kisi, adam, insan."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "91"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Inson, odam.", "examples": []}, {"order": 2, "text": "Oʻzga, begona shaxs, birov.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КИШИ", "raw_meaning": "KİŞİ 1.Инсон, одам. 2.Ўзга, бегона шахс, биров."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "90"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kishi", "raw_meaning": "1. Mensch m, Person f; 2. (kishi boshiga) Kopf m, pro Kopf"}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "76"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "человек", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Киши", "raw_meaning": "человек //человеческий man, human being; one personne, individu, être إِنسَانٌ (أَنَاسٌ)، مَرْءٌ"}}]}