КАРОТАЖ БОКОВОГО ЗОНДИРОВАНИЯ (БКЗ) — Ёнлама зондлаш каротажи (ЁЗК)

КАРОТАЖ БОКОВОГО ЗОНДИРОВАНИЯ (БКЗ) — Ёнлама зондлаш каротажи (ЁЗК)

1. электр каротаж усули. Тоғ жинсларининг ўлчанган солиштирма электр қаршиликлари ҳақиқий солиштирма қаршиликларидан фарқ қилади, чунки ўлчанаётган қаршиликка геологик ва технологик шароитлар таъсир этади. Геологик шароитлар — бурғилаш эритмасининг ғовакли жинсга сингиши натижасида қудуқ деворлари ёнида жинслар қаршилигининг ўзгариши. Технологик шароитлар — жинсларнинг табиий ҳолати ва бурғ қудуқ диаметрининг ўзгариши, бурғилаш эритмасининг минераллашиш даражаси ва бошқа омилларнинг ҳақиқий қаршилик миқдорига таъсир қилиши. Шунинг учун ўлчанган қаршилик зоҳирий деб аталади. Ҳақиқий қаршиликни аниқлаш учун бурғ қудуқларда ЁЗК ўтказилади. ЁЗКда битта бурғ снарядига ўрнатилган бир турдаги (одатда, градиент-зондлар) ҳар хил узунликдаги бир неча (5—7 хил узунликда бўлган) электр зондлар мажмуаси билан ўлчаш ишлари бажарилади. Ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган электр зондларнинг узунлиги 0.4 м дан 8.0 м гача ўзгаради. Кўпинча остки градиент-зондлар комплекти қўлланилади. Мас., А 0.4 М 0.1 N, А 1.0 М 0.1 N, А 2.0 М 0.5 N, А 4.0 М 0.5 N ва А 8.0 М 1.0 N зондлари. Назорат қилиш учун кўпинча электр қаршилик устки градиент-зонд (одатда, узунлиги 2,25 м га тенг) ёрдамида қайд қилинади. Узунлиги ҳар хил бўлган зондлар б-н ўлчашлар ўтказилиб, бир неча текшириш радиусли каротаж диаграммалари олинади. Диаграммаларда қатламлар чегаралари ажратилади. Қатлам жинсларининг ҳақиқий қаршилиги, бурғилаш эритмасининг шу қатламларга сингиш чуқурлиги аниқланади. Бунинг учун зондлаш эгри чизиғи тузилади ва у махсус палеткалар билан солиштирилади (қ. Кривая зондирования, Палетка бокового каротажного зондирования). Айрим ҳолларда ЁЗК материалларидан қатлам ғоваклилиги коэффициентини ва углеводород-сув контакти сатҳларини аниқлашда фойдаланилади. Ишлаб чиқаришда КСП—2, Э—1, ЭК—АГАТ ва б. турдаги асбоблар ёрдамида ЁЗК бажарилади.