КАПИЛЛЯРНАЯ ВОДА
русчаКАПИЛЛЯРНАЯ ВОДА
- Капилляр сув — капилляр ғоваклардаги эркин сув. К.с. ғоваклар қисман тўлганда мениск кучлари таъсири остида, ғоваклар тўлиқ тўлганда гидростатик босим таъсири остида бўлади. К.с.лар жинс ғоваклари, дарзлари ва бошқа бўшлиқларида капилляр кучлар таъсирида юқорига кўтарилади ва ушланиб туради. К.с. аэрация зонасининг пастки қисмини эгаллаб, маълум бир қалинликдаги ҳўлланиш зонасини ҳосил қилади. Грунт суви юзаси устида жойлашган бўлади. Ҳўлланиш зонасининг пастки қисмидаги капилляр каналлар тўлиқ тўйинган, юқори қисми эса қисман тўйинган бўлади. Капилляр ҳўлланиш зонаси баландлиги капилляр каналлар диаметрига тескари пропорционалдир, каналлар диаметри қанчалик кичик бўлса намликнинг кўтарилиши шунчалик юқори бўлади ва аксинча. Агар чақиқ жинс зарралари диаметри ва дарзлик кенглиги 2— 2,5 мм бўлса, сувнинг капилляр кўтарилиши бутунлай кузатилмайди. Қум жинсларда намликнинг юқорига кўтарилиши баландлиги 0,3—0,6 м, қумоқ ва қумлоқ тупроқларда 1,2—1,6 м, гил жинсларда 3,0—4,0 м га етади. Капилляр босим қуйидаги формула орқали аниқланади: $P_{кап} = h_к \cdot \gamma_с$, бунда: $h_к$ — капилляр босим, МПа; $\gamma_с$ — сув массаси, г/см³.