{"headword": "Идейность литературы", "key": "ideynost literaturi", "entries": [{"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Терминологический", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "112"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "adabiyotning gʻoyaviyligi. Tasvirlanayotgan narsa yoki voqeaga ijodkorning munosabati, uning hayotga va insonga boʻlgan ideali. Gʻoyaviylik sovet adabiyotining umumiy mezoni boʻlib, u badiiy asar mazmuniga oid bir qancha fazilatlarni: temaning ijtimoiy, siyosiy, falsafiy yoki axloqiy ahamiyatini, ijtimoiy yoʻnalishi yoki mafkuraviy tendensiozligini, badiiy gʻoyaning toʻgʻriligini oʻzida mujassamlashtiradi. Gʻoyaviylik shuning uchun ham adabiyot va sanʼatning asosiy mezonidirki, ijodkor oʻz asarida tasvirlamoqchi boʻlgan voqelikka albatta oʻz munosabatini ifodalaydi; uni yo tasdiq, yo inkor etadi. Busiz adabiyotning «hayot darsligi» funksiyasi roʻyobga chiqa olmaydi. V. I. Lenin Klara Setkin bilan boʻlgan suhbatda adabiyotning gʻoyaviyligi haqida gapirib, gʻoyasiz va quruq ishqibozlikdan iborat adabiyot sanʼat va adabiyotning yuksak ideal uchun kurashishi kabi hayotiy missiyani bajara olmasligini alohida taʼkidlab koʻrsatadi. Kommunistik partiyamizning Programmasida, uning adabiyot va sanʼat haqidagi tarixiy qarorlarida sovet adabiyoti va sanʼatining, umuman progressiv madaniyatning muhim ijtimoiy vazifasi taʼkidlangan. Marksizm-leninizm klassiklarining gʻoyaviylik haqidagi fikrlari hamda Kommunistik partiyaning adabiyot va sanʼat haqidagi ilhombaxsh qarorlaridan ruhlangan sovet adabiyotshunosligi oʻzining hamma ta-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Идейность литературы", "raw_meaning": "— адабиётнинг ғоявийлиги. Тасвирланаётган нарса ёки воқеага ижодкорнинг муносабати, унинг ҳаётга ва инсонга бўлган идеали. Ғоявийлик совет адабиётининг умумий мезони бўлиб, у бадиий асар мазмунига оид бир қанча фазилатларни: теманинг ижтимоий, сиёсий, фалсафий ёки ахлоқий аҳамиятини, ижтимоий йўналиши ёки мафкуравий тенденциозлигини, бадиий ғоянинг тўғрилигини ўзида мужассамлаштиради. Ғоявийлик шунинг учун ҳам адабиёт ва санъатнинг асосий мезонидирки, ижодкор ўз асарида тасвирламоқчи бўлган воқеликка албатта ўз муносабатини ифодалайди; уни ё тасдиқ, ё инкор этади. Бусиз адабиётнинг «ҳаёт дарслиги» функцияси рўёбга чиқа олмайди. В. И. Ленин Клара Цеткин билан бўлган суҳбатда адабиётнинг ғоявийлиги ҳақида гапириб, ғоясиз ва қуруқ ишқибозликдан иборат адабиёт санъат ва адабиётнинг юксак идеал учун курашиши каби ҳаётий миссияни бажара олмаслигини алоҳида таъкидлаб кўрсатади. Коммунистик партиямизнинг Программасида, унинг адабиёт ва санъат ҳақидаги тарихий қарорларида совет адабиёти ва санъатининг, умуман прогрессив маданиятнинг муҳим ижтимоий вазифаси таъкидланган. Марксизм-ленинизм классикларининг ғоявийлик ҳақидаги фикрлари ҳамда Коммунистик партиянинг адабиёт ва санъат ҳақидаги илҳомбахш қарорларидан руҳланган совет адабиётшунослиги ўзининг ҳамма та-"}}]}