{"headword": "hol", "key": "hol", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Hayotdagi muayyan bir holat, vaziyat; ahvol.", "examples": [{"text": "Umidli, izlanuvchan yoshlarimizning koʻpligi quvonchli holdir.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Shunaqa, bu choʻlni osonlikcha yengmaganmiz, qurbonlar berib, jon fido qilib, shu holga keltirganmiz.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}, {"text": "maktabda oʻqish-oʻqitish ishlari mustahkam izga tushib ketdi. Bu hol qishloqda sezilmay qolmadi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Darvozalar yonida sarbozlar yurib turishi dushmanga qarshi tadbir-choralar koʻrilayotganini hisobga olmaganda, shahar oʻlik holda edi. Mirmuhsin,", "source": "Meʼmor"}]}, {"order": 2, "text": "Kimsa yoki narsa jismida yuzaga kelgan muayyan holat.", "examples": [{"text": "Avtor yana oʻz savlatli holiga qaytdi. Qaddini gʻoz tutganicha, oyogʻini kerib, yirik-yirik qadam tashlab chiqib ketdi.", "source": "F. Musajonov, Himmat"}, {"text": "Oʻzim-ku, gʻoʻzalarni shu holga yetkazguncha lablarimni(ng) uch marta poʻsti tushdi.", "source": "S. Nurov, Narvon"}]}, {"order": 3, "text": "Kishining jismoniy va ruhiy jihatdan oʻzini sezishi; jismoniy va ruhiy holat; kayfiyat, avzo, koʻrinish.", "examples": [{"text": "Meʼmorning xayol surib, giyohvandlardek qotib qolganini koʻrgan Horunbek ustod baʼzan shunday holga tushib qolarmikan, bu, ehtimol, achchiq alamning oqibatidir deb oʻylardi.", "source": "Mirmuhsin,Meʼmor"}, {"text": "Teshaboy, bir tomondan, kooperativchining holiga achindi, ikkinchi tomondan, gitlerchilarga xizmat qilayotganidan gʻazablandi.", "source": "T. Rustamov, Mangu jasorat"}]}, {"order": 4, "text": "(shaklida — holda) Holat bildiruvchi (gʻamgin, maʼyus kabi) baʼzi soʻzlar, shuningdek, -gan affiksli feʼl bilan qoʻllanib, biror harakat-holatning shu soʻz bildirgan holatda yuz berishi, bajarilishini bildiradi.", "examples": [{"text": "Husaynning dadasi maʼyus holda, bilinar-bilinmas bosh chayqab qoʻydi.", "source": "M. Osim, Ibn Sino qissasi"}, {"text": "Suyum ogʻa garang, dardli, och holda tepa ustiga chiqqach, yana boyagidek, orqa-oldiga qaradi.", "source": "N. Fozilov, Diydor"}, {"text": "Husayn Boyqaro qiyiq, tez oʻynaydigan koʻzlarini shoirga tikib, gʻamgin holda dedi", "source": "Oybek,Navoiy"}, {"text": "Imom yerga qaragan holda boshini qimirlatib qoʻydi.", "source": "A. Qodiriy, Mehrobdan chayon"}]}, {"order": 5, "text": "Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, ruhiy yoki jismoniy imkoniyat, kuch-quvvat maʼnosini bildiradi.", "examples": [{"text": "Uning oh degani holi yoʻq.", "source": "S. Siyoyev, Avaz"}, {"text": "Bolaning yigʻlashga ham holi qolmagan edi.", "source": "Gazetadan"}, {"text": "Xosiyat xola bir hoʻplam choy ichgan boʻldi-yu, holi kelmay, yotib qoldi.", "source": "R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi"}]}, {"order": 6, "text": "Ish-harakatning qay tarzda bajarilishini, uning bajarilish sababi, maqsadi, oʻrni, payti va shu kabilar belgilarini bildiradigan ikkinchi darajali boʻlak. Qanday belgini bildirishiga koʻra holning", "examples": [{"text": "sabab holi, oʻrin holi, payt holi, tarz holi kabi turlari farqlanadi. Kecha koʻrdim (kecha — payt holi). Koʻchada uchrashdik (koʻchada — oʻrin holi) va boshqalar", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/hol"}}, {"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Suvga ivigan, suvlangan.", "examples": [{"text": "Hoʻl kiyim. Qoʻlim hoʻl. Yomgʻirda kostyumam hoʻl boʻldi.", "source": ""}, {"text": "Ahmad brigadir qoʻllarini qoziqdagi hoʻl sochiqqa tortinmay artdi.", "source": "S. Nurov, Narvon"}, {"text": "bir qancha gul yaproqlari Charosning hoʻl sochlariga, yuziga yopishib qoldi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 2, "text": "Oʻzida boʻlgan suvi, nami, shirasi qochmagan.", "examples": [{"text": "Hoʻl meva. Hoʻl novda. Toʻqayga oʻt ketsa, hoʻl-u quruq baravar yonar.", "source": "Maqol"}, {"text": "[YoʻlchiI Yormat topib bergan bir eski koʻrpachani quruq yerga yoyib, boshini bir bogʻ hoʻl bedaga qoʻyib, uyquga ketdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "U bolalari oldida aybdordek, hoʻl oʻtin vishillab sasiyotgan oʻchoqqa qaradi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/ho‘l"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "448"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}, {"order": 2, "text": "", "examples": []}, {"order": 3, "text": "", "examples": []}, {"order": 4, "text": "", "examples": []}, {"order": 5, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hol", "raw_meaning": "1. положение; состояние; og‘ir holga tushmoq оказаться в тяжёлом положении; 2. случай; har holda во всяком случае, как бы то ни было; aks holda в противном случае; 3. сила, мочь; holdan toymoq (ketmoq) терять силу, выбиваться из сил; обессилеть; 4. здоровье; hol so‘ramoq справляться о здоровье; 5. грам. обстоятельство; payt holi обстоятельство времени; o‘rin holi обстоятельство места; ravish holi обстоятельство образа действия; sabab holi обстоятельство причины; maqsad holi обстоятельство цели; ◊ tarjimayi hol биография; автобиография; o‘z holiga qo‘ymoq предоставить самому себе; holdan toymoq обессилеть; терять силу; изнемогать; holi (или ahvoli) tang 1) он в трудном, затруднительном положении; 2) он в тяжелом состоянии; holiga maymunlar yig‘laydi (букв. по нему плачут обезьяны) он в плачевном, тяжелом положении; holiga voy он измучился; несчастье напало на него."}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "451"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "мокрый", "examples": []}, {"order": 2, "text": "сырой", "examples": [{"text": "yer tagida ho‘l gavron", "source": ""}]}, {"order": 3, "text": "свежий (не сушёный)", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ho‘l", "raw_meaning": "1. мокрый; влажный; 2. сырой; ho‘l o‘tin сырые дрова; yer tagida ho‘l gavron загадка под землёй прут сырой (Змея); 3. свежий (не сушёный); ho‘l meva свежие фрукты; ho‘l sabzavot свежие овощи; ◊ ho‘l balo разг. беда (несчастье), от которой трудно избавиться."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "494"}, "pos": "a", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "wet", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ho'l", "raw_meaning": "a wet, moist, humid, damp; ~ meva fresh fruits"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha-ruscha oʻquv lugʻati", "title": "INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI", "kind": "Tarjima", "imprint": "Jo‘rayev, Lutfullo (2018). INGLIZCHA-O‘ZBEKCHA-RUSCHA O‘QUV LUG‘ATI. Tashkent: IJOD-PRESS.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/inglizcha-ozbekcha-ruscha-oquv-lugati/", "page": "131"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "mehnat ta'tiliga (ta'tilga) chiqib ketmoq", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hol", "raw_meaning": "mehnat ta'tiliga (ta'tilga) chiqib ketmoq\ton ~ уехать в отпуск (на каникулы)"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "48"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "hal", "examples": []}, {"order": 2, "text": "keyip", "examples": []}, {"order": 3, "text": "kúsh", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HOL", "raw_meaning": "1. hal, awhal, jaǵday; 2. keyip, kewil, kórinis; 3. kúsh, quwat, shama."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "50"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "hól", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HO‘L", "raw_meaning": "hól, ıģal, ızģar."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "271"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Turmushda paydo boʻlgan, yuz bergan vaziyat, sharoit, ahvol.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҲОЛ", "raw_meaning": "DURUM, HAL Турмушда пайдо бўлган, юз берган вазият, шароит, аҳвол."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "393"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Sofa.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "HOL", "raw_meaning": "ДИВАН Sofa."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "273"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Suvga ivigan, nam tortgan.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ҲЎЛ", "raw_meaning": "YAŞ, ISLAK Сувга ивиган, нам тортган."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "65"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(holat)", "examples": []}, {"order": 2, "text": "(ahvol)", "examples": []}, {"order": 3, "text": "Adverb n", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "hol", "raw_meaning": "1. (holat) Zustand m, Situation f, Lage f; 2. (ahvol) Befinden n, Gesundheitszustand m; 3. ling. Adverb n, adverbiale Bestimmung"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "67"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ho‘l", "raw_meaning": "nass, (nam) feucht; jiqqa ~ pitschnass, triefnass"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "359"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [{"kind": "sinonim", "target": "куч"}, {"kind": "sinonim", "target": "мажол"}, {"kind": "sinonim", "target": "силла"}, {"kind": "sinonim", "target": "тинка"}], "extra": {"raw_word": "ҳол", "raw_meaning": "(син. куч, мажол, силла, тинка) ҳолдан тойгунча (мажоли қолмагунча, тинкаси қуригинча, силласи қуригунча, йиқилиб қолгунча) ишламоқ work until one drops."}}, {"dictionary": {"name": "Maʼnaviyat lugʻati", "title": "МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Маҳмудов, Низомиддин; Саидқулов, Зокиржон; Сотимов, Ғофуржон; Нишонов, Манабжан; Абдуллаев, Абдулҳай; Байназарова, Аслия (2012). МАЪНАВИЯТ ЛУҒАТИ. Tashkent: Маънавият.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/manaviyat-lugati/", "page": "221"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "положение", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Ҳол", "raw_meaning": "положение, состояние, обстоятельство state; condition; case; health; power, strength état; situation, position حَالٌ (أَحْوَالٌ)، مَوْقِفٌ (مَوَاقِفُ)"}}]}