Evfemizm

Эвфемизм

2 ta lugʻatda uchraydi JSON Shevalarda

QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI 26-bet

Evfemizm Эвфемизм Эвфемизм

Manba: Allambergenova, Nigora Gúlmurzaevna (2022). QARAQALPAQSHA – ÓZBEKSHE – QAZAQSHA – TÚRKMENSHE – RUSSHA LINGVISTIKALÍQ TERMINLER SÓZLIGI. Nukus: NUR TURAN PRINT., 26-bet.

Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати 342-bet

(гр. euphemeo — яхши гапираман сўзидан) — эвфемизм. Табу (қ.) га қарама-қарши тушунча бўлиб, бирор сабабга кўра, қўлланилиши тақиқланган ёки қўлланилиши ноқулай бўлган сўз, ибора ўрнига бошқа сўз ёки ибора қўллаш. Масалан, қадимги инсонлар тушунчасига кўра, алвасти, ажина каби мифологик тасаввурлар, чаён, бўри каби ҳайвон ёки ҳашаротларнинг номини айтиш тақиқланган: гўё номи айтилган нарсалар кишига зарар етказар эмиш. Шунинг учун уларни бошқача номлар билан аташган. Масалан: алвасти ўрнига сариқ қиз, бўри ўрнига қора қулоқ, чаён ўрнига оти йўқ ва ҳ.к. Айрим ҳолларда эвфемизм диний қонун-қоидалар асосида ҳам юзага келади. Ислом дини талабларига кўра, аёл учун эрининг исмини айтиш гуноҳ саналган. У катта фарзандининг исми ёки отаси, адаси, дадаси, ҳой каби сўзлар билан мурожаат қилган. Эвфемизмлар кўпинча қўлланиши уятли ёки қўпол бўлган сўзлар ўрнига бошқа сўз ёки иборалар қўллаш орқали ҳам юзага келади. Масалан: «туғди» ўрнига «кўз ёри», «ўлди» ўрнига «оламдан ўтди», «кўз юмди» ва ҳ.к. Эвфемизм халқлардаги урф-одат, маданий савиянинг даражаси, эстетик дид ва этик нормаларнинг ривожланиши билан боғлиқдир. Бадиий асарларнинг ҳаётийлигини, миллий колоритини кучайтириш мақсадида адиб ва шоирлар эвфемизмлардан унумли фойдаланадилар.

Manba: Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи., 342-bet.

Maqoladagi xato haqida xabar berish