Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati
ruscha
-
узун (ёки чўзиқ) ва қисқа ҳижо. Метрик шеър тузилишидаги бирликлар бўлиб, узун ва қисқа ҳижолар шеършуносликда ўзига хос белгилар билан ифодаланади. Масалан, узун ҳижо —, қисқа ҳижо ◡ белгилари билан ифодаланган. Қисқа ҳижо нисбий олинганда, узун ҳижонинг тенг ярмига, бошқача айтганда, икки қисқа ҳижо бир узун ҳижога тенг деб тушунилади. Кўп ҳолларда шеърий мисралардаги ҳижоларнинг узун-қисқалиги шеърдаги вазн талаби билан ўзгариб кетиши, яъни вазний шартлилик юз бериши мумкин. Рус силлабо-тоник шеъриятида урғули ҳижолар узун, урғусиз ҳижолар эса қисқа саналади. Аруз шеърий системаси ҳам ҳижоларнинг узун-қисқалигига асосланади. Масалан, унда одатдан ёпиқ келган ҳар қандай ҳижо, алоҳида келган чўзиқ товушлар чўзиқ ҳижо, очиқ ҳижолар қисқа ҳижо сифатида, қисқа товушлардан сўнг икки ундош такрорланиб келганда эса ўта чўзиқ ҳижо сифатида қабул қилинади. Ўта чўзиқ ҳижо бир чўзиқ ва бир қисқа ҳижога тенг бўлиб, ∽ белгиси билан ифодаланади. Аммо бу қоидадан фарқланувчи мустасно ҳолатлар ҳам бор. Силлабик системада эса узун ва қисқа ҳижо назарда тутилмайди.
Maqoladagi xato haqida xabar berish
