{"headword": "Детонация", "key": "detonatsiya", "entries": [{"dictionary": {"name": "Qurilish atamalari lugʻati", "title": "РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қосимов, Э. У.; Тўлаганов, А. А.; Асқаров, Б. А.; Ахмедов, С. И.; Ешниязов, Р. Н.; Жумамуратов, Д. Қ.; Хабилов, Б. А.; Ашрабов, А. А.; Қосимов, И. И.; Юсупов, Р. А.; Касимова, Г. А.; Пурханатдинов, А. П. (2017). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА-ҚОРАҚАЛПОҚЧА-ИНГЛИЗЧА ҚУРИЛИШ АТАМАЛАР ЛУҒАТИ. Tashkent: Fan va texnologiya.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ruscha-ozbekcha-qoraqalpoqcha-inglizcha-qurilish-atamalar-lugati/", "page": "71"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Портлаш Детонация Detonation, combustion knock", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Детонация", "raw_meaning": "Портлаш Детонация Detonation, combustion knock"}}, {"dictionary": {"name": "Neft va gaz sanoati izohli lugʻati", "title": "НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Terminologik", "imprint": "Абидов, Асрор Аббосович; Эргашев, Йўлдошбой; Қодиров, Малик Хафизович (2004). НЕФТЬ ВА ГАЗ САНОАТИ русча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/neft-va-gaz-sanoati-ruscha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "143"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Детонация — портловчи моддаларни кимёвий ўзгаришидаги иссиқлик ажралиш жараёни билан бирга тарқалиши. Бундай жараён моддада товуш тезлигидан катта бўлган доимий тезликда рўй беради. Д. аланга тарқалишининг махсус кўриниши. Д.да юқори тезлик натижасида (газсимон аралашмаларда 1000—2500 м/с, қаттиқ ва суюқ портловчи моддаларда 9000 м/с гача) суюқ ва қаттиқ жисмларда бир неча ўн ГПа (бир неча юз минг кгс/см²) босим ҳосил бўлади. Натижада сиқилган моддаларнинг кенгайишидан портлаш рўй беради. Ички ёнув двигателларда ёқилғининг ёниши портлашга яқин тезлик билан рўй беради. Бу эса двигателнинг нотурғун ишлашига сабаб бўлади. Бунда двигателдан ва ёниб бўлган газларнинг чиқадиган қисмидан қаттиқ овоз чиқади. Бу ўз навбатида двигател қисмларининг бузилишига олиб келади. Д. натижасида двигател қизиб кетиб, унинг қуввати пасаяди. Ёқилғи машина двигателига мос келмаганда ҳам Д. рўй беради. Ҳар бир ёқилғига мос Д.да рўй берадиган сиқилувчанлик даражаси мавжуд. Бензинларнинг детонацияга қарши хусусияти камбағал аралашмаларда ундаги октан сони билан, бойларида эса турлари билан тавсифланади.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДЕТОНАЦИЯ", "raw_meaning": "Детонация — портловчи моддаларни кимёвий ўзгаришидаги иссиқлик ажралиш жараёни билан бирга тарқалиши. Бундай жараён моддада товуш тезлигидан катта бўлган доимий тезликда рўй беради. Д. аланга тарқалишининг махсус кўриниши. Д.да юқори тезлик натижасида (газсимон аралашмаларда 1000—2500 м/с, қаттиқ ва суюқ портловчи моддаларда 9000 м/с гача) суюқ ва қаттиқ жисмларда бир неча ўн ГПа (бир неча юз минг кгс/см²) босим ҳосил бўлади. Натижада сиқилган моддаларнинг кенгайишидан портлаш рўй беради. Ички ёнув двигателларда ёқилғининг ёниши портлашга яқин тезлик билан рўй беради. Бу эса двигателнинг нотурғун ишлашига сабаб бўлади. Бунда двигателдан ва ёниб бўлган газларнинг чиқадиган қисмидан қаттиқ овоз чиқади. Бу ўз навбатида двигател қисмларининг бузилишига олиб келади. Д. натижасида двигател қизиб кетиб, унинг қуввати пасаяди. Ёқилғи машина двигателига мос келмаганда ҳам Д. рўй беради. Ҳар бир ёқилғига мос Д.да рўй берадиган сиқилувчанлик даражаси мавжуд. Бензинларнинг детонацияга қарши хусусияти камбағал аралашмаларда ундаги октан сони билан, бойларида эса турлари билан тавсифланади."}}, {"dictionary": {"name": "Favqulodda vaziyatlar lugʻati", "title": "ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР", "kind": "Terminologik", "imprint": "Турагалов, Т.Ж.; Ильясова, З.Ф. (2016). ФАВҚУЛОДДА ВАЗИЯТЛАР. Tashkent: Ўзбекистон Республикаси ФВВ Фуқаро Муҳофазаси институти минитипографияси.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/favqulodda-vaziyatlar/", "page": "51"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "– особая форма горения, при которой скорость распространения пламени может достичь 4000 м/с, что превышает скорость распространения звука; мгновенный взрыв вещества, вызванный взрывом другого вещества или сотрясением, ударов.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "ДЕТОНАЦИЯ", "raw_meaning": "– особая форма горения, при которой скорость распространения пламени может достичь 4000 м/с, что превышает скорость распространения звука; мгновенный взрыв вещества, вызванный взрывом другого вещества или сотрясением, ударов."}}]}