HAYOT jamgʻarmasining bepul milliy loyihasi

BURIMOST GORNЫX POROD — Togʻ jinslarining burgʻilanuvchanligi

БУРИМОСТ ГОРНЫХ ПОРОД — Тоғ жинсларининг бурғиланувчанлиги
1 ta lugʻatda uchraydi JSON Shevalarda
Neft va gaz sanoati izohli lugʻati

БУРИМОСТЬ ГОРНЫХ ПОРОД — Тоғ жинсларининг бурғиланувчанлиги

  1. жинс майдаловчи турли ускуналар билан бурғилашда тоғ жинсларининг майдаланиш, парчаланиш хусусияти. Т.ж.б. қиймати бир минутда, бир соатда неча мм, см, м қудуқ қазилиши билан аниқланади. Бурғиланувчанлик қиймати ўзгарувчан бўлиб жинсларнинг физик-механик хусусиятларига, жинс майдаловчи ускунанинг мустаҳкамлигига, бурғилаш технологияси ҳолатига, бурғилаш бригадаси малакасига ва ш.к.га боғлиқ. Бурғиланувчанлик миқдори, асосан, жинсларнинг мустаҳкамлиги, қаттиқлиги ва абразивлиги билан белгиланади. Тоғ жинслари қаттиқлиги ва бурғиланувчанлиги бўйича таснифланади. Мас., қаттиқлиги бўйича М.М.Протодьяконов, қаттиқлиги ва пластиклиги бўйича Л.А.Шрейнер таснифлари мавжуд. Шунингдек, бурғиланувчанлик тоифаси ПОАП-2М асбобида тоғ жинсларининг аниқланган қаттиқлигига, механик бурғиланиш тезлиги (м/соат) ва бурғиланиш тоифаси кўрсаткичига ($\rho_{м}$) кўра ҳам таснифланади. Бурғиланувчанлигига кўра жинсларнинг қаттиқлик тоифаси аниқланади, шу мақсадда ундан иккита-учта намуна (керн) олиниб, ПОАП—2М асбобида унинг динамик маҳкамлик коэффициенти $\text{F}_{\text{g}}$ ва абразивлиги $\text{K}_{\text{a}}$ топилади $\rho_{_{\text{M}}} = 3\ \text{F}_{\text{g}}^{0,8} \cdot \text{K}_{\text{a}}$. Тоғ жинсларининг бурғиланувчанлиги бўйича қаттиқлиги 12 та тоифага бўлинган. I тоифага торф, лёсс, қум, қумлоқ тупроқ; II — зичланган қум, ўртача зичланган гил, зич қумоқ тупроқ, мергель, бўр; III — кучсиз цементланган қумтош, мергель, оҳактош-чиғаноқтош, зич гил, майда шағал; IV — гилли сланецлар, зич мергеллар, зичлашмаган оҳактош ва доломитлар; V — шағал-шчебень грунтлар, хлоритли, серицитли, слюдали хлоритлар, аргиллитлар, оҳактошлар, мармарлар, мергелли доломитлар; VI — гилли, кварц-хлоритли, кварц-серицитли сланецлар, қумтошлар, конгломератлар; VII — кварцланган оҳактошлар, йирик заррали диоритлар ва габбро, сланецлар, отқинди жинс бўлакларидан (50%гача) таркиб топган конгломератлар; VIII — кварцли қумтошлар, кремнийлашган сланецлар, гранатли скарнлар; IX — сиенитлар, йирик заррали гранитлар, кучли кремнийлашган оҳактошлар, отқинди жинс конгломератлари, базальтлар; X — гранитлар, гранадиоритлар, липаритлар, кремнийлашган скарнлар. Томир кварцлар, отқинди жинслардан таркиб топган валун-шағалли ётқизиқлар; XI — кварцитлар, жеспилитлар, темир роговиклари; XII — монолит кварцитлар, роговиклар, корунд жинслар киритилган.

Maqoladagi xato haqida xabar berish