{"headword": "bos", "key": "bos", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Ustiga oyoq qoʻymoq.", "examples": [{"text": "Bemahal yurgan goʻng bosar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Qurbaqani bossang, vaqirlaydi.", "source": "Maqol"}, {"text": "Ot bosgan yerni toy bosadi.", "source": "Maqol"}, {"text": "Koʻrmayin bosdim tikanni, Tortadirman jabrini.", "source": "Oq olma, qizil olma"}, {"text": "Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donachalarini bosib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.", "source": "R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi"}, {"text": "Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip bosib, uning tepasiga keldi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 2, "text": "Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq", "examples": [{"text": "Bu qanday maynabozlik! Bosib-yanchib oʻtabermaysanmi?", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk bosdi.", "source": "S. Ahmad, Togʻlarda"}, {"text": "Mansur kuz chechaklarini bosib borarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 3, "text": "Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq.", "examples": [{"text": "Chap qoʻlim bilan qattiq bosib turdim.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan bosib turaverdi.", "source": "S. Siyoyev, Avaz"}, {"text": "Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini bosib turdi.", "source": "S. Karomatov, Oltin qum"}, {"text": "Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan bosdi.", "source": "A. Qahhor, Asarlar"}]}, {"order": 4, "text": "Kuch bilan itarmoq, siqmoq.", "examples": [{"text": "Tugmani (tugmachani) bosmoq. Qoʻngʻiroqni bosmoq.", "source": ""}, {"text": "Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani bosdi.", "source": "A. Qahhor, Asarlar"}, {"text": "Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani bosdi.", "source": "U. Usmonov, Sirli sohil"}, {"text": "Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket bosdi.", "source": "F. Musajonov, Himmat"}, {"text": "Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini bosdi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}]}, {"order": 5, "text": "Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qoldirmoq.", "examples": [{"text": "Muhr bosmoq. Tamgʻa bosmoq. Chitga gul bosmoq.", "source": ""}, {"text": "Avvaliga pochta muhr bosishni unutgandir, dedik.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}]}, {"order": 6, "text": "Tiramoq, siqib itarmoq.", "examples": [{"text": "Ziyodulla tomogʻi qirilib, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga bosib, oʻyga toldi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga bosib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi.", "source": "Gazetadan"}]}, {"order": 7, "text": "Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq.", "examples": []}, {"order": 8, "text": "Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.", "examples": [{"text": "Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bilan bosadi.", "source": ""}]}, {"order": 9, "text": "Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.", "examples": [{"text": "Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, peshonasiga bosdi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}, {"text": "Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni bosdim.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga bosdi.", "source": "Saodat"}, {"text": "Kam pir doka roʻmolining uchini labiga bosib, yerga qaradi.", "source": "A. Qahhor, Asarlar"}, {"text": "Xalcha xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga bosib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.", "source": "M. Mansurov, Yombi"}]}, {"order": 10, "text": "Chop qilmoq, nashr etmoq.", "examples": [{"text": "Kitob bosmoq. Matnni mashinkada bosib koʻpaytirmoq. Suratini bosib chiqarmoq.", "source": ""}, {"text": "— Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qilib yozsin, albatta, bosib chiqaramiz, — dedi.", "source": "A. Qahhor, Bek"}, {"text": "Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini bosib chiqarishga ruxsat tegdi.", "source": "K. Yashin, Hamza"}]}, {"order": 11, "text": "Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.", "examples": [{"text": "Qanorga un bosmoq. Aravaga beda bosmoq.", "source": ""}, {"text": "Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga bosib qoʻyadi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq bosib qoʻyishibdi.", "source": "A. Qahhor, Asarlar"}, {"text": "Uy egasi oshga sabzi bosib, Otabek yoniga keldi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}]}, {"order": 12, "text": "Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, berkitmoq.", "examples": [{"text": "Yoʻlga shox bosmoq.", "source": ""}, {"text": "Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim bosib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpirilgan joyga bosdim.", "source": "E. Raimov, Ajab qishloq"}]}, {"order": 13, "text": "Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.", "examples": [{"text": "Bu kim boʻldi? Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma bosganday qora.", "source": "Hamza, Boy ila xizmatchi"}, {"text": "Bir vaqt qarasam, surma bosgan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}]}, {"order": 14, "text": "Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.", "examples": [{"text": "Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari bosib bordi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 15, "text": "Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.", "examples": [{"text": "Ter bosmoq. Tuman bosmoq. Qorongʻilik bosmoq. Zulmat bosmoq. Ajin bosmoq. Uyqu bosmoq.", "source": ""}, {"text": "Mahmudjonni muzdek ter bosdi.", "source": "Mushtum"}, {"text": "Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman bosdi.", "source": "J. Abullaxonov, Oriyat"}, {"text": "Atrofni gʻira-shira qorongʻilik bosgan, qamishlar vahimali shitirlar edi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}, {"text": "Zulmat bosgan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlkaday besas. Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U", "source": ""}, {"text": "Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon bosdi.", "source": "F. Musajonov, Hukm"}, {"text": "Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv bosdi.", "source": "A. Muxtor, Opa-singillar"}, {"text": "Qoʻllari titradi, koʻzlarini hasrat bosdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Gulnorning yuragi kuchli toʻlqinlandi, butun gavdasini totli bir titroq bosdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Shamol turdi, qum koʻcha boshladi, yer-koʻkni qum bosdi.", "source": "K. Yashin, Hamza"}, {"text": "Qop-qora is bosgan shipidan qamishlar osilib turardi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Otliqlar qor bosgan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.", "source": "H. Gʻulom, Mashʼal"}, {"text": "Toʻxtabuvaning ajin bosgan yuzida gʻurur va baxt porladi.", "source": "S. Zunnunova, Yangi direktor"}, {"text": "Hamma yoqni ogʻir sukunat bosdi.", "source": "T. Rustamov, Mangu jasorat"}, {"text": "Yonbosh qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu bosardi.", "source": "T. Rustamov, Mangu jasorat"}, {"text": "qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq bosadi.", "source": "Mushtum"}]}, {"order": 16, "text": "Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiymoq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq.", "examples": [{"text": "Janjalni bosmoq. Toʻpolonni bosmoq.", "source": ""}, {"text": "Samandarov qalamining orqasi bilan stolni qoqib, gʻovurni bosdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Orifjon xotinini bosib qoʻydi.", "source": "S. Ahmad, Saylanma"}, {"text": "Xalqni bosish kelmay-dimi qoʻlingdan?", "source": "H. Olimjon"}]}, {"order": 17, "text": "Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.", "examples": [{"text": "— Ogʻriqni bosadigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni bosaman, aka.", "source": "N. Safarov, Olovli izlar"}, {"text": "Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina bosa olardi.", "source": "S. Ahmad, Hukm"}, {"text": "Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida chanqoq bosdi boʻladi.", "source": "K. Mahmudov, Mevalar"}, {"text": "Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini bosib turadi.", "source": "P. Tursun, Oʻqituvchi"}]}, {"order": 18, "text": "Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.", "examples": [{"text": "Yigitning sarasi yov bosganda bilinar.", "source": "Maqol"}, {"text": "Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri bosdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Dod! Voy dod! Qaroqchilar bosdi!!!", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Dushman bosgan ona yurt uchun Yasalgandek qilich-u nayza.", "source": "X. Davron, Bolalikning ovozi"}, {"text": "Birdan bosdi johil olomon.", "source": "Guldasta"}, {"text": "Dushmanlar kechuvdan oʻtib, shaharni bosib olishibdi.", "source": "Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol"}]}, {"order": 19, "text": "Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.", "examples": [{"text": "Uyni mehmon bosdi.", "source": ""}, {"text": "Iye, Xolmat akani mehmon bosgan, shekilli.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}]}, {"order": 20, "text": "Qulamoq, agʻanamoq.", "examples": [{"text": "Bu ogʻil bosib qolmasa, deb qoʻrqaman.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Ikki boʻlmali kichkina pastqam uy, tom bosay deb turibdi.", "source": "S. Siyoyev, Yorugʻlik"}, {"text": "Yoʻlkalarni bosib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.", "source": "A. Qahhor, Asarlar"}]}, {"order": 21, "text": "Ushlab, chegirib qolmoq.", "examples": [{"text": "Ishlagan haqini qarziga bosib qolibdi.", "source": ""}]}, {"order": 22, "text": "Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.", "examples": [{"text": "Asta-sekin boshlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini bosib ketdi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}, {"text": "Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni bosib tushdi.", "source": "A. Muxtor, Opa-singillar"}]}, {"order": 23, "text": "", "examples": [{"text": "Dasturxonning chetini bosmoq.", "source": ""}, {"text": "kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi bosishlarini hikoya qilar edi.", "source": "Choʻlpon, Kecha va kunduz"}]}, {"order": 24, "text": "Taxtakachlamoq 1.", "examples": []}, {"order": 25, "text": "Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyorlamoq (kigiz, jun mato haqida).", "examples": [{"text": "Kigiz bosmoq.", "source": ""}]}, {"order": 26, "text": "Ravishdoshning shaklida kelib, biron-bir ish-harakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻlishini, amalga oshishini bildiradi.", "examples": [{"text": "Kechgacha bosib uxladim, juda toliqdim.", "source": "Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda"}, {"text": "Men bari bir niyatimdan qaytmadim. Bosib sovchi qoʻyaverdim.", "source": "T. Murod, Ot kishnagan oqshom"}, {"text": "achchiq choyni bosib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}, {"text": "Bir hafta bosib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan.", "source": "Oʻzbekiston qoʻriqlari"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/bos"}}, {"dictionary": {"name": "Telekommunikatsiya qisqartmalari lugʻati", "title": "Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Таджибаев, Ш.; Ахмедова, Ё.; Туляганов, Ш.; Вахидова, Р. (2007). Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати. Tashkent: Фан-техника ва маркетинг тадқиқотлари маркази.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/telekommunikatsiyalarga-oid-atamalar-qisqartmalarining-inglizcha-ruscha-ozbekcha-lugati/", "page": "56"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "basic operating system", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "BOS", "raw_meaning": "basic operating system базовая операционная система таянч операцион тизим"}}, {"dictionary": {"name": "Telekommunikatsiya qisqartmalari lugʻati", "title": "Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Таджибаев, Ш.; Ахмедова, Ё.; Туляганов, Ш.; Вахидова, Р. (2007). Телекоммуникацияларга оид атамалар қисқартмаларининг инглизча-русча-ўзбекча луғати. Tashkent: Фан-техника ва маркетинг тадқиқотлари маркази.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/telekommunikatsiyalarga-oid-atamalar-qisqartmalarining-inglizcha-ruscha-ozbekcha-lugati/", "page": "56"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "building out section", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "bos", "raw_meaning": "building out section добавочной балансный контур қўшимча баланс контури"}}]}