Античное стихосложение

Античное стихосложение

1. — антик шеър тузилиши. Қадимги грек (юнон) ва рим шеър тузилиши бўлиб, у метрик шеър тузилиши ёки метрик система деб юритилади. Бу шеърий система чўзиқ ҳамда қисқа ҳижоларнинг маълум тартибда келишига асосланади. Қисқа ҳижолар ◡, чўзиқ ҳижолар — шакллари билан ифодаланади. Бу белгилар мора деб юритилади. Қисқа ҳижолар бир мора (◡) га тенг бўлса, чўзиқ ҳижолар (—) эса икки мора (◡◡)га тенг бўлади. Чўзиқ ҳамда қисқа ҳижоларнинг маълум тартибдаги группалашувига стопа (қ.) дейилади. Асосий стопалар қуйидагилардан иборат: уч морали стопалар ямб (◡ —), хорей ёки трохей (— ◡), трибрахий (◡◡◡); тўрт морали стопалар спондей (— —), дактиль (— ◡ ◡), анапест (◡ ◡ —); беш морали стопалар — бакхий билан антибакхий (◡ — —, — — ◡), кретик (— ◡ —) ва тўрт пеон (— ◡ ◡ ◡, ◡ — ◡ ◡, ◡ ◡ — ◡, ◡ ◡ ◡ —); олти морали стопалар молосс (— — —), хориямб (— ◡ ◡ —), антиспаст (◡ — — ◡) ва икки ионик (◡ ◡ — —, — — ◡ ◡); етти морали стопалар— тўрт эпитрит (◡ — — —, — ◡ — —, — — ◡ —, — — — ◡). Ҳар бир стопадаги ритмик урғу олмаган кучсиз ўрин арсис, ритмик урғули кучсиз ўринлар тесис деб аталади. Антик шеър тузилиши поэзия синкрет характерга эга бўлган даврларда, яъни шеър ва музика биргаликда ижро этиладиган даврларда юзага келиб, унинг назарияси кейинроқ ишланган. Музика ва шеърият санъат сифатида алоҳида-алоҳида мустақил бўлгач, бўғинларнинг чўзиқ ва қисқалиги асосий ўлчов бирлиги сифатида қабул қилинган. Кейинчалик бу шеърий система ўз ўрнини силлабик (қ.) ва силлабик-тоник (қ.) шеърий системага бўшатиб берди.